Decyzja okręgowego inspektora pracy stwierdzająca istnienie stosunku pracy nie kończy sprawy. Od 8 lipca 2026 r. przedsiębiorca może ją zakwestionować w szczególnym trybie przed sądem powszechnym. Nowa procedura oznacza jednak, że na przygotowanie obrony nie warto czekać do momentu rozpoczęcia procesu.
8 lipca 2026 r. weszła w życie zasadnicza część ustawy z 11 marca 2026 r. o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw. Reforma zmieniła nie tylko kompetencje organów Państwowej Inspekcji Pracy, lecz również sposób kwestionowania decyzji dotyczących stwierdzenia istnienia stosunku pracy. (ISAP)
Dla przedsiębiorców korzystających z kontraktów B2B oznacza to powstanie nowego obszaru ryzyka procesowego. Istotna staje się już nie tylko treść zawartej umowy i sposób organizacji współpracy, ale również możliwość szybkiego zgromadzenia i przedstawienia dowodów w razie wydania niekorzystnej decyzji.
Od decyzji inspektora do sądu powszechnego
Jedną z najważniejszych cech nowej procedury jest skierowanie sporu na drogę postępowania przed sądem powszechnym, a nie sądem administracyjnym.
Ma to zasadnicze znaczenie dla charakteru postępowania.
Sąd nie ogranicza się bowiem wyłącznie do formalnej kontroli prawidłowości działania organu. Spór dotyczy tego, czy w konkretnych okolicznościach pomiędzy stronami rzeczywiście istniał stosunek pracy.
W praktyce przedmiotem analizy może więc stać się cały rzeczywisty model współpracy – nie tylko nazwa i treść zawartej umowy.
Czytaj więcej: Z serii: „Mity o wolności CEO”
Miesiąc na odwołanie
Odwołanie od decyzji okręgowego inspektora pracy dotyczącej stwierdzenia istnienia stosunku pracy wnosi się na piśmie, za pośrednictwem okręgowego inspektora pracy, w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji.
Odwołanie powinno wskazywać zaskarżoną decyzję oraz zawierać zarzuty, wnioski, ich uzasadnienie i podpis odwołującego się.
Przepisy przewidują możliwość odrzucenia odwołania wniesionego po terminie, chyba że przekroczenie terminu nie jest nadmierne i nastąpiło z przyczyn niezależnych od odwołującego się.
Miesięczny termin nie powinien być jednak utożsamiany z miesiącem przeznaczonym wyłącznie na napisanie pisma procesowego.
W praktyce jest to czas na przeanalizowanie decyzji, określenie strategii procesowej, sformułowanie zarzutów i – co szczególnie istotne – zgromadzenie materiału dowodowego.
Wszystkie dowody najlepiej przygotować od początku
Jednym z najważniejszych elementów nowej procedury jest koncentracja materiału procesowego.
Odwołujący się powinien powołać wszystkie twierdzenia i dowody już w odwołaniu, natomiast pozostałe strony – w odpowiedzi na odwołanie.
Późniejsze przedstawienie nowych twierdzeń lub dowodów zostało ograniczone. Jest możliwe w szczególności wtedy, gdy strona uprawdopodobni, że ich wcześniejsze powołanie nie było możliwe albo potrzeba ich przedstawienia powstała później. (ISAP)
Z punktu widzenia przedsiębiorcy jest to jedna z najważniejszych konsekwencji reformy.
Strategia polegająca na wniesieniu krótkiego odwołania, a następnie stopniowym uzupełnianiu argumentacji w trakcie procesu, może okazać się bardzo ryzykowna.
Odwołanie staje się jednym z kluczowych momentów całego postępowania dowodowego.
Co może być dowodem w sporze dotyczącym B2B?
W przypadku zakwestionowania modelu B2B sama umowa może nie wystarczyć.
Znaczenie może mieć rzeczywisty sposób wykonywania współpracy, w tym zakres samodzielności kontraktora, sposób organizowania czasu i miejsca świadczenia usług, charakter wydawanych instrukcji, sposób komunikacji, odpowiedzialność za rezultat, zasady rozliczeń czy możliwość świadczenia usług na rzecz innych podmiotów.
Istotne mogą być również dokumenty, korespondencja, procedury wewnętrzne i inne materiały pokazujące, jak współpraca funkcjonowała w rzeczywistości.
Dlatego zarządzanie ryzykiem związanym z kontraktami B2B nie powinno ograniczać się do prawidłowego przygotowania wzoru umowy.
Umowa i rzeczywisty sposób współpracy powinny opisywać tę samą rzeczywistość gospodarczą.
Autokontrola okręgowego inspektora pracy
Nowa procedura przewiduje również mechanizm autokontroli.
Jeżeli okręgowy inspektor pracy uzna odwołanie w całości za słuszne, może zmienić albo uchylić zaskarżoną decyzję. Jeżeli natomiast odwołanie nie zostanie uznane w całości za zasadne, jest ono przekazywane do sądu wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy oraz stanowiskiem inspektora.
Przekazanie powinno nastąpić nie później niż w terminie miesiąca od wniesienia odwołania.
Oznacza to, że pierwsza próba zakwestionowania rozstrzygnięcia odbywa się jeszcze na etapie poprzedzającym właściwe rozpoznanie sprawy przez sąd.
Kto uczestniczy w postępowaniu?
Nowa procedura ma szczególną konstrukcję również pod względem podmiotowym.
Stronami postępowania są strony zaskarżonej decyzji oraz okręgowy inspektor pracy.
W praktyce oznacza to, że postępowanie nie musi przypominać klasycznego sporu pomiędzy przedsiębiorcą a osobą wykonującą pracę.
Organ, który wydał kwestionowaną decyzję, uczestniczy w postępowaniu sądowym i przedstawia własne stanowisko.
Ugoda jest możliwa, ale nie w dowolnej konfiguracji
Przepisy dopuszczają możliwość zawarcia ugody, ale jej zawarcie wymaga udziału wszystkich stron postępowania.
Jednocześnie sporu nie można poddać pod rozstrzygnięcie sądu polubownego.
Pokazuje to szczególny charakter postępowań dotyczących istnienia stosunku pracy. Ustawodawca pozostawia przestrzeń do porozumienia, ale jednocześnie ogranicza możliwość całkowitego przeniesienia sporu poza system sądownictwa powszechnego.
Co może zrobić sąd?
Sąd może przede wszystkim oddalić odwołanie, jeżeli nie znajdzie podstaw do jego uwzględnienia.
Jeżeli natomiast uzna odwołanie za zasadne, może zmienić w całości lub części zaskarżoną decyzję i orzec co do istoty sprawy.
Jeżeli decyzja okręgowego inspektora pracy została wydana z rażącym naruszeniem prawa, sąd może ją uchylić i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania organowi. (ISAP)
To istotna cecha nowego modelu.
Postępowanie przed sądem nie jest wyłącznie kontrolą formalną decyzji administracyjnej. Sąd otrzymuje możliwość merytorycznego rozstrzygnięcia sporu.
Sprawa może zostać rozpoznana bez klasycznej rozprawy
Przepisy przewidują również możliwość rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym w określonych ustawowo przypadkach.
Sąd może także wydać wyrok wstępny dotyczący istnienia stosunku pracy, pozostawiając dalsze kwestie związane z treścią tego stosunku do kolejnego etapu postępowania.
Dla przedsiębiorcy oznacza to, że nie należy zakładać, iż możliwość przedstawienia pełnej argumentacji pojawi się dopiero podczas rozprawy.
Tym bardziej wzrasta znaczenie prawidłowego przygotowania odwołania i materiału dowodowego już na początku postępowania.
Rygor natychmiastowej wykonalności – odwołanie może nie wystarczyć
Szczególnej uwagi wymaga sytuacja, w której decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
Samo zakwestionowanie decyzji nie powinno być utożsamiane z automatycznym zatrzymaniem wszystkich jej skutków.
Przepisy przewidują możliwość wystąpienia o uchylenie rygoru oraz możliwość zaskarżenia postanowienia o jego nadaniu. Sąd może także w uzasadnionych przypadkach z urzędu wstrzymać natychmiastowe wykonanie decyzji. (ISAP)
Dlatego po otrzymaniu decyzji przedsiębiorca powinien analizować równolegle dwie kwestie: jak podważyć samo rozstrzygnięcie oraz jakie skutki wywołuje ono do czasu zakończenia sporu.
B2B nie zostało zakazane
Nowych regulacji nie należy interpretować jako generalnego zakazu współpracy przedsiębiorców w formule B2B. Istota problemu znajduje się gdzie indziej.
Jeżeli relacja formalnie określona jako współpraca dwóch przedsiębiorców w praktyce posiada cechy charakterystyczne dla stosunku pracy, może stać się przedmiotem działania organów Państwowej Inspekcji Pracy.
Dlatego bezpieczeństwo modelu B2B nie wynika wyłącznie z odpowiednio przygotowanego kontraktu.
Znaczenie ma również sposób funkcjonowania współpracy każdego dnia.
Co zmiany oznaczają dla zarządów i przedsiębiorców?
Nowa procedura powinna skłonić przedsiębiorców do spojrzenia na kontrakty B2B nie tylko z perspektywy dokumentacji prawnej, lecz również zarządzania ryzykiem operacyjnym.
Warto zweryfikować, czy treść umów odpowiada rzeczywistemu modelowi współpracy, czy sposób zarządzania kontraktorami nie tworzy cech właściwych dla stosunku pracy oraz czy organizacja posiada dokumentację pozwalającą odtworzyć rzeczywisty charakter współpracy.
Równie istotne jest przygotowanie procedury działania na wypadek otrzymania decyzji okręgowego inspektora pracy.
Miesięczny termin na odwołanie połączony z obowiązkiem odpowiednio wczesnego przedstawienia twierdzeń i dowodów powoduje, że budowanie strategii obrony dopiero po otrzymaniu decyzji może oznaczać działanie pod bardzo dużą presją czasu.
Po 8 lipca 2026 r. jedno z najważniejszych pytań dotyczących bezpieczeństwa modelu B2B brzmi więc nie tylko:
„Co zapisaliśmy w umowie?” ale również:
„Jak współpraca wygląda w rzeczywistości i czy potrafimy to udowodnić?”
Czytaj więcej: Nowe uprawnienia PIP od 8 lipca 2026 r. “Relacje B2B a ryzyka dla firm i zarządów”
Nota prawna:
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani podatkowej. Ocena konkretnego modelu współpracy oraz możliwości zastosowania środków odwoławczych wymaga analizy indywidualnego stanu faktycznego i prawnego. Stan prawny: 07.2026 r.
Źródła:
Ustawa z dnia 11 marca 2026 r. o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. 2026 poz. 473. (ISAP)
Kodeks postępowania cywilnego – przepisy dotyczące postępowania w sprawach odwołań od decyzji okręgowego inspektora pracy. (ISAP)
Możliwość dodawania komentarzy nie jest dostępna.